<?xml version="1.0"?>
<rss version="2.0" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">
	<channel>
		<title>Le radiomètre de Crookes - Historique des versions</title>
		<link>https://wiki.scienceamusante.net/index.php?title=Le_radiom%C3%A8tre_de_Crookes&amp;action=history</link>
		<description>Historique pour cette page sur le wiki</description>
		<language>fr</language>
		<generator>MediaWiki 1.24.2</generator>
		<lastBuildDate>Thu, 16 Apr 2026 08:24:17 GMT</lastBuildDate>
		<item>
			<title>WikiSysop : /* Matériel */</title>
			<link>https://wiki.scienceamusante.net/index.php?title=Le_radiom%C3%A8tre_de_Crookes&amp;diff=25558&amp;oldid=prev</link>
			<guid isPermaLink="false">https://wiki.scienceamusante.net/index.php?title=Le_radiom%C3%A8tre_de_Crookes&amp;diff=25558&amp;oldid=prev</guid>
			<description>&lt;p&gt;‎&lt;span dir=&quot;auto&quot;&gt;&lt;span class=&quot;autocomment&quot;&gt;Matériel&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table class='diff diff-contentalign-left'&gt;
				&lt;col class='diff-marker' /&gt;
				&lt;col class='diff-content' /&gt;
				&lt;col class='diff-marker' /&gt;
				&lt;col class='diff-content' /&gt;
				&lt;tr style='vertical-align: top;'&gt;
				&lt;td colspan='2' style=&quot;background-color: white; color:black; text-align: center;&quot;&gt;← Version précédente&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan='2' style=&quot;background-color: white; color:black; text-align: center;&quot;&gt;Version du 26 octobre 2018 à 14:07&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Ligne 4 :&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Ligne 4 :&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== Matériel ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== Matériel ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Image:Radiometre.gif|frame|Schéma en coupe d'un radiomètre de Crookes.]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Image:Radiometre.gif|frame&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;|link=&lt;/ins&gt;|Schéma en coupe d'un radiomètre de Crookes.]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* Un radiomètre&amp;lt;ref&amp;gt;On peut maintenant acheter des radiomètres dans de nombreux magasins ou sur Internet, par exemple chez [http://www.imaginascience.com/boutique/pages/fichedescriptive.php?ref=111#haut Imaginascience].&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* Un radiomètre&amp;lt;ref&amp;gt;On peut maintenant acheter des radiomètres dans de nombreux magasins ou sur Internet, par exemple chez [http://www.imaginascience.com/boutique/pages/fichedescriptive.php?ref=111#haut Imaginascience].&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* Diverses sources lumineuses :&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* Diverses sources lumineuses :&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</description>
			<pubDate>Fri, 26 Oct 2018 14:07:15 GMT</pubDate>			<dc:creator>WikiSysop</dc:creator>			<comments>https://wiki.scienceamusante.net/index.php?title=Discussion:Le_radiom%C3%A8tre_de_Crookes</comments>		</item>
		<item>
			<title>WikiSysop : /* Expériences */</title>
			<link>https://wiki.scienceamusante.net/index.php?title=Le_radiom%C3%A8tre_de_Crookes&amp;diff=25557&amp;oldid=prev</link>
			<guid isPermaLink="false">https://wiki.scienceamusante.net/index.php?title=Le_radiom%C3%A8tre_de_Crookes&amp;diff=25557&amp;oldid=prev</guid>
			<description>&lt;p&gt;‎&lt;span dir=&quot;auto&quot;&gt;&lt;span class=&quot;autocomment&quot;&gt;Expériences&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table class='diff diff-contentalign-left'&gt;
				&lt;col class='diff-marker' /&gt;
				&lt;col class='diff-content' /&gt;
				&lt;col class='diff-marker' /&gt;
				&lt;col class='diff-content' /&gt;
				&lt;tr style='vertical-align: top;'&gt;
				&lt;td colspan='2' style=&quot;background-color: white; color:black; text-align: center;&quot;&gt;← Version précédente&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan='2' style=&quot;background-color: white; color:black; text-align: center;&quot;&gt;Version du 26 octobre 2018 à 14:07&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Ligne 22 :&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Ligne 22 :&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;gallery&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;gallery&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Image:Radiometre_flamme.jpg|Flamme de briquet : rotation.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Image:Radiometre_flamme.jpg&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;|link=&lt;/ins&gt;|Flamme de briquet : rotation.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Image:Radiometre_ultraviolet.jpg|Lampe à UV : pas de rotation.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Image:Radiometre_ultraviolet.jpg&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;|link=&lt;/ins&gt;|Lampe à UV : pas de rotation.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Image:Radiometre_neon.jpg|Lampe néon : pas de rotation.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Image:Radiometre_neon.jpg&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;|link=&lt;/ins&gt;|Lampe néon : pas de rotation.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;−&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Image:Radiometre_infrarouge.jpg|Fer à repasser : rotation.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;+&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Image:Radiometre_infrarouge.jpg&lt;ins class=&quot;diffchange diffchange-inline&quot;&gt;|link=&lt;/ins&gt;|Fer à repasser : rotation.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;/gallery&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;/gallery&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class='diff-marker'&gt;&amp;#160;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</description>
			<pubDate>Fri, 26 Oct 2018 14:07:07 GMT</pubDate>			<dc:creator>WikiSysop</dc:creator>			<comments>https://wiki.scienceamusante.net/index.php?title=Discussion:Le_radiom%C3%A8tre_de_Crookes</comments>		</item>
		<item>
			<title>WikiSysop le 24 novembre 2017 à 10:15</title>
			<link>https://wiki.scienceamusante.net/index.php?title=Le_radiom%C3%A8tre_de_Crookes&amp;diff=25413&amp;oldid=prev</link>
			<guid isPermaLink="false">https://wiki.scienceamusante.net/index.php?title=Le_radiom%C3%A8tre_de_Crookes&amp;diff=25413&amp;oldid=prev</guid>
			<description>&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Nouvelle page&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;metadesc content=&amp;quot;Voici un instrument qui a montré l'existence de rayonnement invisible à nos yeux. Le radiomètre de Crookes est constitué d'une ampoule sous pression assez réduite et d'un petit tourniquet comportant quatre ailettes carrées. Chaque ailette possède une face noire et une face blanche.&amp;quot; /&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Catégorie:Physique]][[Catégorie:Ondes électromagnétiques]][[Catégorie:Infrarouges]][[Catégorie:Vidéo]][[Catégorie:Vidéo sous-titrée]]{{Réalisation facile}}&lt;br /&gt;
Voici un instrument qui a montré l'existence de rayonnement invisible à nos yeux. Le radiomètre de Crookes est constitué d'une ampoule sous pression assez réduite et d'un petit tourniquet comportant quatre ailettes carrées. Chaque ailette possède une face noire et une face blanche.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Matériel ==&lt;br /&gt;
[[Image:Radiometre.gif|frame|Schéma en coupe d'un radiomètre de Crookes.]]&lt;br /&gt;
* Un radiomètre&amp;lt;ref&amp;gt;On peut maintenant acheter des radiomètres dans de nombreux magasins ou sur Internet, par exemple chez [http://www.imaginascience.com/boutique/pages/fichedescriptive.php?ref=111#haut Imaginascience].&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
* Diverses sources lumineuses :&lt;br /&gt;
**lampe halogène ou ampoule à incandescence,&lt;br /&gt;
**briquet,&lt;br /&gt;
**ampoule à économie d'énergie (fluocompacte) ou tube néon,&lt;br /&gt;
**tube de [[Les ultraviolets|lumière ultraviolette]] {{Pict_R}},&lt;br /&gt;
**fer à repasser.&lt;br /&gt;
* Miroir pour diriger les rayons du soleil (un jour de beau temps)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==Expériences==&lt;br /&gt;
*Lorsqu'on éclaire le radiomètre avec la lumière du soleil ou bien avec une lampe halogène à incandescence, même faiblement, il tourne avec les faces blanches en avant. Il semble tourner sans moteur ni apport d'énergie, tel un mouvement perpétuel. Et pourtant...&lt;br /&gt;
*Lorsqu'on l'éclaire avec la lumière d'un tube néon ou d'une autre source froide, le radiomètre ne tourne pas.&lt;br /&gt;
*Éclairé avec des ultraviolets, le radiomètre ne tourne pas non plus.&lt;br /&gt;
*Avec la flamme d'un briquet, qui émet de la lumière visible et de la chaleur, le radiomètre tourne lentement.&lt;br /&gt;
*Avec un fer à repasser chaud, qui n'émet aucune lumière visible, le radiomètre tourne.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;gallery&amp;gt;&lt;br /&gt;
Image:Radiometre_flamme.jpg|Flamme de briquet : rotation.&lt;br /&gt;
Image:Radiometre_ultraviolet.jpg|Lampe à UV : pas de rotation.&lt;br /&gt;
Image:Radiometre_neon.jpg|Lampe néon : pas de rotation.&lt;br /&gt;
Image:Radiometre_infrarouge.jpg|Fer à repasser : rotation.&lt;br /&gt;
&amp;lt;/gallery&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Explications ==&lt;br /&gt;
*Si le radiomètre tourne avec certaines lumières et pas avec d'autres, cela doit venir de la différence qui existe entre les différentes sources de lumière dans un domaine où notre œil n'est pas sensible.&lt;br /&gt;
*Les faces noires absorbent l'intensité lumineuse plus facilement que les faces blanches et donc s'échauffent plus. Les molécules résiduelles présentes dans l'ampoule frappent toutes les faces, mais comme les faces noires sont plus chaudes, les molécules de gaz qui y rebondissent gagnent de l'énergie cinétique. Par réaction, la force exercée sur les faces noires est plus forte que la force exercée sur les faces blanches. D'où la rotation dans ce sens.&lt;br /&gt;
*Le radiomètre est très sensible au rayonnement [[:Catégorie:Infrarouges|infrarouge]], responsables de l'échauffement. Il n'est sensible ni à [[la lumière visible]], ni aux [[Les ultraviolets|ultraviolets]]. Le rayonnement solaire, très riche en infrarouges, est idéal pour faire fonctionner le radiomètre, de même que les ampoules à filament incandescent. Cet appareil a d'ailleurs été inventé pour mettre en évidence l'émission des corps chauffants. Avec une ampoule à économie d'énergie ou un tube néon, il n'y a pas de rotation de radiomètre car la lumière émise se situe uniquement dans la partie visible du [[Le spectre des ondes électromagnétiques|spectres des ondes électromagnétiques]]. La lampe de Wood, qui émet de la lumière violette visible et une grande partie d'ultraviolets, n'a pas d'effet non plus.&lt;br /&gt;
*Le fer à repasser, même s'il n'émet aucune lumière visible, émet une grande quantité de rayonnement infrarouges, d'où la rotation observée.&lt;br /&gt;
*Si le vide était parfait, ce qui est le cas dans certains types de radiomètre, il n'y aurait pas de chocs de molécules sur les faces. Et pourtant un tel radiomètre tourne... mais dans l'autre sens ! Cela vient du fait que la lumière exerce une faible pression (radiative) : les faces blanches réfléchissent les photons, d'où un transfert d'impulsion vers le tourniquet ; les faces noires absorbent les photons.&lt;br /&gt;
*Si l'ampoule n'était pas sous pression réduite, les frottements de l'air empêcheraient la rotation.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==Vidéo==&lt;br /&gt;
* [http://www.youtube.com/v/CNuuDoq7DE0 Expériences avec le radiomètre (sous-titres en français)] (YouTube)&lt;br /&gt;
* [https://mediakiosque.univ-pau.fr/video/0085-experiences-avec-le-radiometre/ Expériences avec le radiomètre] (Mediakiosque UPPA)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{Refs}}&lt;/div&gt;</description>
			<pubDate>Fri, 24 Nov 2017 10:15:15 GMT</pubDate>			<dc:creator>WikiSysop</dc:creator>			<comments>https://wiki.scienceamusante.net/index.php?title=Discussion:Le_radiom%C3%A8tre_de_Crookes</comments>		</item>
	</channel>
</rss>